DORDRECHT - Voordat in de zomer van 2021 een 127 jarig oud orgel vanuit de kerk aan Museumstraat in Dordrecht werd overgebracht naar Polen was  een reeds een 86  jarig oud orgel naar Polen gebracht. 

Het in Dordrecht gebouwde orgel stond tot mei 2017 in de eens Gereformeerde Maranathakerk in Dubbeldam. Handelaren met banden met kerken in Polen kochten het toen op voor circa vierduizend euro.

De demontage van het orgel in 2017 en de verkoop werd op de voet gevolgd door Theo Oostenrijk in zijn rol voorzitter van de club van kerkrentmeesters van kerk De Wijnstok. Hij legde het ook in beeld vast. De serie van Theo staat onder aan het verhaal...

86 jaar

Het orgel was bij het vertrek naar Polen 86 jaar oud. Het openbare afscheidsconcert op het echt Dordtse orgel was op 10 september 2016. Historisch onderzoeker Peter Dillingh was toen bij het concert dat werd gegeven door de in Dordrecht geboren en getogen Pieter Heykoop.  Deze organist was ook een aantal jaren vaste bespeler van het instrument in de Maranathakerk en geniet in Nederland een grote faam.

Dillingh

Peter Dillingh - die een boek schreef over de geschiedenis van gereformeerd Dubbeldam - wijst tevens op de bijzonder geschiedenis van het Dordtse Spiering-orgel.   ,,Het werd in 1931 speciaal door deze Dordtse firma gebouwd voor de nieuwe gereformeerde Julianakerk die op de hoek Mauritsweg/Krispijnseweg kwam. Deze gereformeerde kerk werd aangekocht door de gereformeerde gemeente, die over een eigen orgel beschikte. Daarom werd besloten om het Spiering-orgel over te brengen naar Dubbeldam."

De Maranathakerk - met als voorganger met de meeste dienstjaren in de kerk dr. Harry Faber van der Meulen -  werd in 2011 buiten de eredienst gesteld. Het kerkgebouw -  dat in 1966 werd geopend aan de Gravensingel 19 - werd in 2020 uiteindelijk gesloopt. Op de vrijliggende grond kwamen zorgappartementen. De van oorsprong gereformeerde gemeenteleden van Dubbeldam gingen met Hervormde Wijnstok samen de Protestantse kerk vormen, die landelijk PKN heet.

Bekend

Theo Oostenrijk -  ook bekend als gemeenteraadslid van het CDA in Dordrecht -  maakt de verkoop van het Dordtse/Dubbeldamse orgel aan Polen bekend naar aanleiding van de verhuizing van het 127 jaar oude kerkorgel uit de zogeheten Kunstkerk aan de Museumstraat ook naar Polen. Die bestemming bleef officieel tot eind vorige week onbevestigd.

De gemeente Dordrecht maakte uiteindelijk het transport naar Polen bekend nadat de fractie ChristenUnie/SGP in september daar al vragen over had gesteld. De vereniging Oud Dordrecht wilde ook weten hoe er met dit historisch erfgoed was omgesprongen. Historisch onderzoeker Arie Nelemans en columnist AD/De Dordtenaar Kees Thies hadden bij rondvraag  in de Museumstraat al gehoord dat het orgel was getransporteerd naar Polen.

Orgelnist

Vanuit Nederland zijn volgens organist/orgelbouwer Ton Nagel uit Den Bosch al veel orgels richting Polen gegaan. Hij deed zijn opmerkingen vorig jaar in de Gelderlander.   ,,Er is veel vraag, maar vaak is het daar niet haalbaar om een orgel voor de volle pond aan te schaffen."

Hij zegt eerst naar (nieuwe) mogelijkheden voor het orgel in Nederland te kijken, maar als dat niet lukt gaat er een belletje naar zijn Poolse compagnon. ,,En vijf minuten later hoor ik een locatie waar het orgel naartoe kan.’’

Polen

Theo Oostenrijk  ging er direct na het bekend worden van het nieuws dat het 127 jarig orgel uit de Museumstraat was verdwenen, dat het ook naar Polen was verhuisd. Hij vertelt over hoe het ging met het orgel uit de Maranathakerk:  ,,Ik was betrokken bij de verkoop aan de Polen. Ik meen dat de opbrengst toen ergens rond de € 4.000 was, contant uiteraard.  Toen ik met de man in contact kwam moest ik voor hem en zijn personeel kamers regelen in het Bastionhotel. Op goed vertrouwen heb ik de kosten ervan eerst uit eigen zak voorgeschoten. " 

De verkoop van het orgel ging volgens Oostenrijk eerst niet vanzelf. ,,Destijds heb ik het orgel van de Maranathakerk na veel inspanning pas kunnen verkopen aan een orgelkoper uit Polen. Die heeft toen het orgel compleet gedemonteerd en meegenomen. Daar worden nog steeds kerken gebouwd en is er een markt voor orgels."

Nagel wijst in de Gelderlander op een andere geloofsbeleving in Polen:  ,,Daar leven ze qua geloof, in vergelijking met Nederland, vijftig jaar terug. Zonder dat denigrerend te bedoelen. Daar wordt het geloof op een manier beleden waarvan ik denk: daar kunnen we hier nog een voorbeeld aan nemen.’’

Overlopen

,,Ik spreek vanuit mijn vak als ik zeg dat we in Nederland overlopen qua orgels’', aldus Nagel. ,,Door onze luxe zijn we helemaal van God losgeraakt. We denken het allemaal beter te weten en hebben massaal de kerk verlaten. Kerken moeten sluiten, er komen heel veel spullen uit die gebouwen vrij: en we weten van gekkigheid niet wat we ermee moeten doen.’’

(foto serie beschikbaar gesteld door Theo Oostenrijk)