DORDRECHT - We schrijven 2021 Dit schilderij stond al jarenlang in de huiskamer van een Romeinse villa op een schildersezel te pronken, totdat een ongelukkige windvlaag het doek deed omkieperen. Wat volgde was een noodzakelijke restauratie, waarbij de restaurateur tot zijn verbazing ontdekte dat dit niet zomaar een schilderij was, maar een verloren gewaande Rembrandt. Weg was de rust van de eigenaars: het kunstwerk staat sindsdien in het middelpunt van de belangstelling. En het mooiste van alles? Dit wereldnieuws heeft een directe link met Dordrecht.     

Het schilderij verbeeldt de aanbidding van het kindeke Jezus door de Wijzen uit het Oosten. Het is rond 1630 door Rembrandt vervaardigd als voorstudie voor een serie etsen over het leven van Christus. Hoewel er twee kopieën bekend zijn – die in Göteborg en in de Hermitage in Sint-Petersburg hangen – werd het origineel decennialang als verloren beschouwd. Het bleek zich in de privécollectie van een adellijke familie in Rome te bevinden. Ze hadden geen idee, tot die windvlaag…

De Dordtse connectie: Abraham Teerlink
Wat heeft een Romeins pronkstuk met Dordrecht te maken? De huidige eigenaar zou afstammen van Abraham Teerlink (1776-1856), een Dordtse kunstschilder en kunsthandelaar die het doek in de negentiende eeuw vanuit Nederland naar Rome heeft gebracht. Abraham werd in 1776 in Dordrecht geboren als zoon van deurwaarder Abraham Teerlink en Johanna Smits. Hij groeide op als enig kind en ging in de leer bij bekende Dordtse meesters als Machiel Versteeg, Jan Kelderman en Ary Lamme (de grootvader van Ary Scheffer). Tijdens zijn lidmaatschap van het Dordtse Teekengenootschap Pictura woonde hij bij zijn ouders aan de Spuiweg, waar hij zich vooral bekwaamde in het kopiëren van oude meesters.

In 1807 kreeg Teerlink dankzij koning Lodewijk Napoleon de kans zich verder te bekwamen in Frankrijk en Italië. Mogelijk speelde de familie Scheffer hierbij een rol want de vader van Ary Scheffer was hofschilder van Lodewijk Napoleon. Samen met zijn Dordtse vriend Leonard de Koningh bestudeerde Teerlink in het Louvre schilderijen, onder supervisie van Jacques-Louis David.

In 1809 vertrok hij naar Rome, waar hij zich definitief vestigde. Hij schopte het tot professor in de beeldende kunsten en werd in 1839 door koning Willem I benoemd tot Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Op 59-jarige leeftijd trouwde hij met de 24 jaar jongere kunstenares Anna Muschi da Castel del Piano, een telg uit een oude adellijke Romeinse familie. Het echtpaar bleef kinderloos. Het schilderij is na het overlijden van Anna in 1885 waarschijnlijk binnen haar familie Muschi da Castel del Piano vererfd.     

Werk van Anna Muschi da Castel del Piano, de vrouw van Abraham Teerlink. Daaronder een portret van Rembrandt.

Hoe kwam de Rembrandt in Rome terecht?
Het blijft gissen naar de exacte route van dit meesterwerk. Omdat Teerlink kunsthandelaar was, onderhield hij nauwe contacten met de Nederlandse kunstwereld. Een intrigerende mogelijkheid is dat het doek bij hem terechtkwam via Ary Johannes Lamme (1812-1900), de neef van Ary Scheffer en latere directeur van Museum Boijmans Van Beuningen, die eveneens in oude meesters handelde.

Hoe dan ook. Voor de Italiaanse familie is het onbezorgde genieten van het schilderij voorbij. Vanwege de astronomische waarde is het werk nu verbannen naar een kluis. Dat is eigenlijk jammer want op die schildersezel bij het open raam in Rome stond het toch een stuk romantischer dan achter slot en grendel in een kluis. Een geluk bij een ongeluk? Dat hangt er maar net vanaf hoe je het bekijkt.




Bron: Jan Willem Boezeman (Augustijnenhof).

U kunt zich gratisop het cultuurhistorisch e-Zine 'Dordrecht Monumenteel | Dordts Geboren' abonneren op https://augustijnenhof.nl/tijdschrift.