DORDRECHT - Als de Dordtse soldaat Daniël van der Munnik op 21 september 2026 is herbegraven in een eregraf blijven er nog vijftien namen over van mensen die worden genoemd in het boek Oorlogsgraven op het eiland van Dordrecht, maar buiten de omschrijlving van de eregraven vallen.

Ze kregen als slachtoffers van de oorlog of als oorlogsslachtoffers een particulier graf op de algemene begraafplaats Essenhof of op de begraafplaats Dubbeldam.

Nick van Uden zette dat te boek. Hij bood zijn inventarisatie onder de titel Oorlogsgraven als eerste aan in de Thuredrith Aula op Essenhof aan burgemeester Nanning Mol. Hij noemde eerst de verhalen van gesneuvelde militairen en verzetsstrijders, die een eregraf kregen na de oorlog. Zij worden reeds genoemd op de gemeentelijke herdenking de eerste zondag van mei.

* Ronald Verburg, consul Oorlogsgravenstichting (OGS)

Twee namen erbij op gemeentelijke herdenking
Door de inzet van consul Ronald Verburg van de Oorlogsgravenstichting (OGS) kwamen twee gesneuvelde militairen die eerst een particulier graf hadden weer in beeld: kapitein Jan Koolhaas uit Middenmeer en de Dordtse soldaat Daniël van der Munnik. Zij kwamen in aanmerking voor een eregraf. Daarom werden hun stoffelijke resten opgegraven uit hun particuliere graf op Essenhof.

Daarom klinken de twee namen vanaf nu jaarlijks op de gemeentelijke herdenking op de eerste zondag van mei op Essenhof. Vanaf 1946 worden op dat moment van het jaar namen genoemd van gesneuvelden militairen of verzetsmensen, die een eregraf hebben in Dordrecht en in Dubbeldam. Inmiddels klinken er bijna tweehonderd namen op de plechtigheid. Daar vallen ook de negentien namen onder van mensen die in Indonesië (Nederlands Indië) omkwamen. Hun graven vallen daar onder regie van de Oorlogsgravenstichting (OGS)

* Kapitein Jan Koolhaas, die dodelijk gewond raakte nabij de Julianakerk in Krispijn op 13 mei 1940 kreeg na 85 jaar een eregraf op Essenhof. Hij werd dit jaar in gemeentelijke herdenking op eerste zondag van mei voor het eerst genoemd.  Eind mei 2026 werd de steen geplaatst. In 2027 volgt de naam van Daniel van der Munnik bij de gemeentelijke herdenking en zal er ook een steen op zijn eregraf komen.

Boek van Nick van Uden
De verhalen, die Nick van Uden heeft opgeschreven in zijn boek over de vijftien mensen die niet worden genoemd maar wel een particulier graf op de Essenhof en Dubbeldam hebben, zijn heel gevarieerd. In elk geval ziet hij zijn boek ook voor die Dordtenaren of Dubbeldammers als een "waardig eerbetoon aan de gevallenen en dat het bijdraagt aan het levend houden van hun herinneringen".

Van Uden heeft militairen, verzetsmensen of burgers in kaart gebracht. Daarvan hebben de meesten een eregraaf in Dordrecht of Dubbeldam. 

* Steen op familiegraf tot dit jaar van Daniël van der Munnik. Nick van Uden bracht dat ook in beeld. De steen is veilig gesteld en na de herbegrafenis gaat er een steen op het graf komen naast dat van Koolhaas.

Zeven mensen begraafplaats Dubbeldam te boek gesteld
Op begraafplaats Dubbeldam heeft hij zeven mensen opnieuw een naam gegeven, die in een particulier graf liggen. Dienstplichtig korporaal Jan Arie van Vugt uit Dubbeldam raakte ernstig gewond in de meidagen 1940 bij gevechten rondom de Zuid-Willemsvaart in Noord Brabant nabij de plaats Someren.

Van Vugt overleed op 22 april 1941 in een militair ziekenhuis in Utrecht. Hij kreeg geen eregraf, maar een particulier graf dat nog steeds kan worden bezocht in Dubbeldam. Zijn kameraden van toen betalen dat, aldus Van Uden.

Een aantal burgers, waarvan het graf in Dubbeldam nog in tact is, waren op het verkeerde moment op de verkeerde plaats in de oorlogsjaren. Arie van de Merwe (1920-1945) valt op. Hij werd door de bezetters in 1945 gefusilleerd nadat hij was betrapt bij het sprokkelen van hout op het eiland van Dordrecht.

* Plaquette Buitenschool. Nick van Uden heeft graf van Bernardina Dicke opgenomen in zijn boek.

Namen slachtoffers Buitenschool
In Dordrecht zijn er nog graven in tact van mensen, die slachtoffer waren van de oorlog. De naam van Bernardina Catharina Dicke (1878-1944) herinnert aan het bombardement op Dordrecht op park Merwestein en omgeving van 24 oktober 1944. Dat werd uitgevoerd door de Royal Air Force op een vermoedelijk hoofdkwartier van het negentiende Duitse leger.

Later werd dat sterk betwijfeld ook door onderzoekers zoals Kees Weltevrede. Dicke was adjunct-directrice van de Buitenschool. Met haar kwamen acht kinderen en nog een leerkracht om (namen op plaquette).

Alle 59 slachtoffers van het bombardement park Merwestein zijn dankzij onderzoeker Gert van Bemmel in kaart gebracht.

* In boek van Nick van Uden worden alle Oorlogsgraven op het eiland van Dordrecht met een verhaal voorzien. Oorlogsslachtoffers, verzetsmensen en slachtoffers van de oorlog 1940-1945 zijn als herinnering te boek gesteld. Van de zeventien slachtoffers, die een familiegraf kregen in de tweede wereldoorlog, zijn er inmiddels twee die voor een eregraf in aanmerking kwamen: Koolhaas en Van der Munnik.

Twee verzetsmensen zonder eregraf
Twee vallen extra op. Zo heeft Johannes Pompejus Court Onderwater (1923-1945) van de verzetsgroep Vrij Nederland een particulier graf. Hij was één van de 49 mannen die bij kamp Amersfoort werden gefusilleerd op 8 maart 1945. De bezetter vermoorde de 49 mannen als vergelding voor de aanslag op SS-commandant Hans Rauter bij de Woeste Hoeve op de Veluwe.

Ook buiten Amersfoort werden mensen doodgeschoten en er vielen in totaal 263 Todeskandidaten zoals de bezetters dat noemden. Het particuliere graf van verzetsman Onderwater, die maar 21 jaar werd, is niet meer herkenbaar volgens Van Uden. De koperen plaat met het familiewapen is gestolen.

* SDAP-voorzitter Dordrecht en Statenlid mr. E. Hamburger (1901-1945)

Hamburger vermoord bij Heinenoord
Verzetsman Emanuël Hamburger (1901-1945) werd door de Duitsers bij Heinenoord vermoord. Dat staat zijn naam op een herdenkingsmonument. In Dordrecht is een pad naar hem genoemd dat loopt nabij zijn particulier graf. Het Hamburgerpad loopt vanaf de Thuredrith aula richting Nassauweg tot het Monument Gevallen Militairen Nederlands-Indie. Zijn naam klinkt ook niet op de eerste zondag van mei.

Wel klinken op de Essenhof de namen, die staan het Monument Gevallen Militairen Nederlands Indië. Daarop worden negentien mensen in herinnering gehouden. Zij zijn begraven in Indonesië in een graf dat wordt beheerd door de Oorlogsgravenstichting (OGS). De namen klinken elk jaar weer op de eerste zondag van mei. Dat werd door betrokken familie zeer gewaardeerd en tot op hoge leeftijd kwamen zij naar de herdenking.

LTZ3 Aart Alblas wordt niet genoemd
De meest gedecoreerde militair van Dordtse bodem, LTZ3 Aart Alblas (1918-1944) heeft ook de aandacht van de OGS. Hij is nog nooit genoemd tijdens de plechtigheid op de eerste zondag van mei, maar zijn asresten rusten met dat van andere geheimagenten in een verzamelgraf in Mauthausen, zo staat op de website van de OGS.


* LTZ 3 en marconist Aart Alblas (1918-1944)

De meest gedecoreerde Dordtse militair
Geheim agent, marconist van Soldaat van Oranje, Aart Alblas, is de meest gedecoreerde Dordtenaar in de periode van de tweede wereldoorlog. Hij is één van de negen dragers van de Militaire Willemsorde (MWO) bij de Koninklijke Marine.

Zijn naam heeft een herinneringsplek op een in memoriam plek in concentratiekamp Mauthausen. Het verzamelgraf van de as van de geheim agenten die werden doodgeschoten en daarna verbrand, valt onder de Oorlogsgravenstichting (OGS). Op het monument staan alle namen van de geheimagenten die in september 1944 werden vermoord (zie foto hieronder van OGS).

Op De Staart is een fietspad en een brug naar Aart genoemd. Zijn naam klinkt nog niet tijdens de gemeentelijke herdenking op de eerste zondag van mei op Essenhof  

, c