Reunië BIBELOT laat (jeugd) historie zien vanaf 1967 op weg naar zestig jaar poppodium in 2027
DORDRECHT - Vijf jongeren van het Club Bibelot van toen doen een onderzoek of er draagvlak is voor een reünie. De jeugdsociëteit staat in een historie vanaf 1967. De mogelijke ontmoeting van de mensen met een (blijvend) Bibelot-hart wordt gehouden in 2026 of 2027.
Het is in elk geval op weg naar een bijzondere mijlpaal. Het is in 2027 op 7 december precies zestig jaar geleden dat de jongerenclub werd opgericht.
,,Van soos tot poppodium" was de ondertitel bij een boek over vijftig jaar Bibelot. Dat werd uitgegeven in 2017 door het poppodium Bibelot.
Crabbehof
De jongerenclub begon in de wijk Crabbehof in een zijzaal van de Verrezen Christus Kerk aan de Slotermaker de Bruinestraat. De bezoekers moesten, in verband met de vergunningen, vanaf het begin achttien jaar of ouder zijn.
Via Steegoversloot en Wijnstraat ontwikkelde de sociëteit van toen tot vanaf 2013 het poppodium Bibelot in het energiehuis aan de Noordendijk.
Bibelot werd vooral bekend door de vestiging in de binnenstad aan het Steegoversloot 34. De soos ontwikkelde zich van 23 november 1968 tot eind maart 1981 als bijna buurman van rechtbank (archief beeldbank)
Van alles wat
Het begon allemaal klein. De naam Bibelot werd bedacht door bestuurslid van de begintijd Paul van Lakerveld: De naam Bibelot stond voor ,,Van alles wat".
Het idee om te komen toen tot een jeugdsociëteit had er ook mee te maken, dat werd gedacht dat je in Dordrecht niet leuk kon uitgaan.
De oprichters in 1967 - eerste secretaris Tonny Klarenaar en eerste voorzitter Cees J. Verschure -wilden toen zorgen voor een Dordts uitgaansgelegenheid. De tijdgeest toen was nog wel, dat het niet gebruikelijk was dat jongeren zichzelf organiseerden. Cees J. Verschure overleed in 2017. Tonny Klarenaar draagt Bibelot nog steeds in haar hart en is zeer enthousiast om mensen bijeen te brengen voor Bibelot-ontmoetingen. Ze is erelid van de vereniging Bibelot.
* Blik in tekening van Wim Sterk op Bibelot aan Steegoversloot 34 (archief beeldbank). Later kwam er een woning met kantoorruimte op de open plek te staan.
Het eerste idee van de oprichters was, dat Bibelot ervoor kon zorgen dat jongeren niet meer elders alleen konden uitgaan. Zo werd Breda vaak genoemd bij jongeren die zeiden dat er in Dordt toch niks te doen was.. De eerste doelstelling past bij het plan:
Bibelot wilde meer bieden dan een praatje en een pilsje. De ontmoeting in de ruimste zin van het woord werd op allerlei manieren waargemaakt en bleek snel honderden jongeren te trekken.
Aan het eind van de jaren zestig van de vorige eeuw ontstonden vanuit wat toen het instuifwerk was jongerensociëteiten.
* Een beeld van een zoldertheater/societeit op de bovenverdieping: Yin bestond van 1969 tot 1977: In historie geplaatst. Architect Freek Prins (ook bekend in die rol in Bibelot in de kerk) was er een periode voorzitter. Op de begane grond zit nog de Dordtse Jazz Societeit (DJS) met ook een oud-Bibelot medewerker als sleutelfiguur Ben Korzelius.
Tand des tijds
Clubs gedragen door allereerst jongeren overleefden de tand des tijd niet: Wat namen zijn Yin, het gereformeerde Dobri in het DGJO-gebouw, het Hervormde Does, de Zwarte Kat, Caput Ovis, het scholieren centrum Frodo, Ducdalf, de KWJ-soos aan de Schrijversstraat, de Vogelwijckers met als aanjager Bibelot-vrijwilliger Jan Willem Mol en ook wijksozen zoals de Keet werden uiteindelijk een herinnering. Soms ging een prominente Bibelot-vrijwilliger verder in een buurthuis, zoals inmiddels het wijkcentrum de Driesprong in de Vogelwijk. Adrie (Aai) Schalken was daar supervrijwilliger. Hij zei de beste opbouwwerker van de stad aan zijn zijde te hebben: Fred Bergwerf. Het Bibelot-verhaal reisde altijd met Aai mee.
De gemeentelijke Jeugdraad bracht in het verre verleden de historie van het jeugdwerk al in beeld in een rapport. Bibelot overleefde de tijden wel en ontwikkelde zich door.
Ontmoeting
De initiatiefnemers van de reünie - Tonny Klarenaar, Jan M. Woestenburg, Lenny Klarenaar, Hans Berrevoets en Dolly Landheer van Lakerveld hopen dat hun initiatief kan leiden tot een vervolg. Ze denken aan een voorbereidingsgroep om de ontmoeting te organiseren. Zij richten zich vooralsnog eerst op bestuursleden en medewerkers van het Bibelot tussen 1967 en 1985.
Op de eerste namenlijst staan al bijna tweehonderd mensen. Zij waren actief betrokken bij de vrijwilligersorganisatie Bibelot, die begon aan de Slotemaker de Bruinestraat en via Steegoversloot 34 terecht kwam aan de Wijnstraat 117 in de voormalige Bonifatiuskerk. Daarna volgde in 2013 de verhuizing naar het energiehuis aan de Noordendijk.
Secretaris van het begin, Tonny Klarenaar, noteert graag contactadressen van mensen die belangstelling hebben voor de reünie: Het mailadres is: tonny@bibelot-oud.nl
* Vanaf begin april 1981 was Bibelot te vinden in de Bonifatiuskerk aan de Wijnstraat 117. In 2013 volgde de verhuizing naar het Energiehuis aan de Noordendijk
Manier van leven
Een vrijwilliger van Bibelot zijn, was een manier van leven, zo herinneren de mensen van het reunië-initiatief zich direct. De jongeren vanaf achttien jaar gaven veel vrije tijd - vaak velen avonden en soms dagen in de week - om het toen bijzondere jeugdwerk handen en voeten te geven.
Samen werken als Bibelot-team of Bibelot-familie hoorde bij de kern van de organisatie. Bibelot draaide op vrijwilligers..
Het toenmalige servicebureau voor Jongeren in Den Haag - dat het sociëteitsbestuur adviseerde - gaf aan, dat een veelzijdig vrijwilliger van Bibelot dingen deed, die een training kon zijn voor vijftig beroepen.
Bibelot deed ook eens mee met een vergelijken landelijk onderzoek: Hoe verhouding zich vijftien toonaangevende vrijwilligerssozen in het land zich tot vijftien professioneel gedragen jongerenorganisaties. Bibelot scoorde goed.
* Een beeld van het zogeheten energiehuis aan de Noordendijk vanaf de binnenstad. Vanuit 2013 een cultureel hart in Dordrecht met naast Bibelot nog meer activiteiten zoals van schouwburg Kunstmin.
Bibelot wist zich in de bijna zestig jaar telkens te vernieuwen en aantrekkelijk te blijven. Zo speelde de sociëteit een rol in het leven van duizenden en duizenden (jonge) mensen.
Stichting
De vereniging werd uiteindelijk stichting om zich aan te kunnen passen aan andere (zakelijke) eisen van de tijd.
Vanaf 2013 staat het Bibelot van toen bekend als poppodium Bibelot in het Energiehuis aan de Noordendijk. De mensen van nu maken ook de ambities waar, die de gemeente Dordrecht heeft om jeugd, jongeren of jong volwassen aan de stad te binden.
In de eerste periode van 1967 tot 1985 kreeg de sociëteit vorm en geschiedenis in vijf ruimtes. Het begin lag in op 7 december 1967 aan de Slotemakers de Bruïnestraat in de wijk Crabbehof. Daar mocht wekelijks een zijzaal worden gehuurd in het klooster van de Karmelieten.
Een Karmeliet draaide in het eerste bestuur mee. Het klooster, waarin ook karmelieten woonden, die les gaven op het Titus Brandsma College (TBC) - was tevens een integraal onderdeel van de RK Verrezen Christuskerk. De zielzorg van deze kerk lag immers, in opdracht van de bisschop van Rotterdam, in handen van Karmelieten. Dat duurde tot 2012.
Na het vertrek van de RK Leeszaal in 1971 werd de benedenzaal aangepast aan de wensen van de sociëteit. Vooral een aantal vrijwilligers uit de kring van voetbalclub RCD werkte velen maanden mee.
Intussen namen in het oude pand aan Steegoversloot 34 in 1977 de muzikale Dicke broers afscheid in een concert in vier delen: alle vier de drummers traden zo op.
* In 1974 sloot de bisschop van Rotterdam, Ad Simonis, met een bijzondere dienst de kerk als kerk. De waterstaatskerk aan de Wijnstraat werd in 1826 in gebruik genomen. Tussen 1981 en 2013 was het pand voor Bibelot. Daarna evangelisch centrum Bonfire (nu in Stadsklooster). Alhoewel de gemeente in de jaren zeventig de uitspraak deed, dat de kerk altijd weer kerk zou moeten kunnen worden, werd toch een vergunning afgegeven om woningen in de kerk te bouwen.
In de zomer van 1979 was er enkele dagen een demonstratieve bezetting van de kerk door voor- en tegenstanders van de herhuisvesting van Bibelot in de kerk.
Buurtbewoners die tegen de komst van Bibelot waren en vreesden voor overlast in de avond en nacht, zaten aan de ene kant van het monument voor de plek van het altaar.
Kerkbanken
Jongeren van Bibelot verzamelden midden in de kerk en zaten vooral in de kerkbanken.
Namens de politie had inspecteur P. Mol de leiding om met zijn collega;s een oogje in het zeil te houden. De vader van Jaap Mol van poffertjessalon Visser ontplooide diplomatieke krachten om de sfeer goed te houden. Hij richtte een soort tijdelijke grens in - de tussenzone - om de partijen gescheiden te houden. Hierdoor waren de emoties wel voelbaar, maar beheersbaar.
Toen vanuit het Rijk een brief binnen kwam, dat extra zorgvuldig in het kader van de monumentenwet naar de plannen zou worden gekeken, liep de bezetting af.Even mocht er niks meer worden veranderd in de kerk.
De herhuisvesting liep volgens de gemeente toen wel teveel vertraging op. Niet alle vergunningen konden worden geregeld.
Kantonrechter
De meerderheid van de gemeenteraad (24 regen 15 stemmen) deed toen een poging om Bibelot tijdelijk elders een plek te geven, zodat de rechtbank met de eigen uitbreiding door kon gaan.
Kantonrechter , mr. Brandenburg, ging kijken naar een tijdelijk plek aan de Lijnbaan, die de gemeente had aangewezen. Het ging erom of dat passend zou zijn.
Hij vond van niet en stak er daarom een (juridisch) stokje dat Bibelot zou worden verplicht om Steegoversloot 34 te verlaten. De gemeente kon zo weer het Rijk laten weten dat er alles aan was gedaan om de rechtbank sneller te laten uitbreiden, maar dat moest worden gewacht tot dat de kerk was verbouwd.
Advocaat
Mr. Maarten Veldhuijzen verdedigde toen de belangen van Bibelot. Samen met de eerste voorzitter van Bibelot, Cees J. Verschure, vormde hij een duo dat als adviseur optrad. ,,Al het nodig is, kan ik vandaag om de Bibelot-belangen te verdedigen, nog een sommatie uitsturen", was een gevleugeld gezegde van de advocaat.
Met de gemeente was er een twee sporen beleid afgesproken. Mede daardoor bleven de contacten met de gemeente en met name wethouder Gerd Meelker goed. ,,We houden contact in een informeel overleg circuit, naast het formele circuit", aldus de wethouder. Zo gebeurde.
In 1980 werd begonnen aan de ombouw van kerk naar Bibelot.Uiteindelijk volgde in het eerste weekeinde van april 1981 toch de heropening van Bibelot in de kerk aan de Wijnstraat 117.
De deur aan het Steegoversloot 34 was door een afvaardiging van Bibelot (Tonny Klarenaar, Jeroen Bruens en Kees van Haastrecht) eind maart symbolisch gesloten en dat historische moment werd weer vastgelegd door de fotograaf van dagblad de Dordtenaar.
* De golven in de stad Dordrecht gingen hoog in de discussie om Bibelot wel of niet te verhuizen naar een kerkelijke (monument). Toen de vereniging Oud-Dordrecht besloot om een bezwaar in te dienen tegen de gemeentelijke plannen, ging burgemeester Jan H. van Zuuren demonstratief naar de vergadering van de vereniging in het CJMV-gebouw en zegde publiekelijk zijn erelidmaatschap op dat was verbonden aan zijn verantwoordelijkheid als eerste burger. (foto beeldbank).
De nieuwe plek was vanuit het oogpunt van Bibelot niet zonder zorgen. De geluidseisen waaraan Bibelot moest voldoen, werden steeds zwaarder. Een deel van de buurt was nog steeds niet blij met de soos in hun straat.
Overigens een aantal andere mensen uit de buurt denkt er anders over. Met Bibelot was er een overlegcomité gevormd en over mogelijke problemen te spreken. Deze groep behoorde ook tot bezoekers van Bibelot, waaronder toenmalig raadslid Duco de Bruin.
Raad van State
In 1983 deed de Raad van State een scherpe uitspraak, die Bibelot opdroeg om maximaal 15 of 20 decibel buiten de kerk te laten horen. Dat was zo streng, omdat de kerk via een muur ook in contact was met het eerste huis er naast.
De uitvoering van deze eisen werd op een bijzondere wijze opgelost.
In 1984 stond de toekomst van Bibelot immers op het spel door een brand in de kerk. Deze donkere bladzijde in geschiedenis kan een waterscheiding in het bestaan van Bibelot worden genoemd.
De sociëteit moest bijna zeventien maanden met een noodprogramma verder draaien in een zijzaal van de Bonifatiuskerk aan de zijde Schrijversstraat. Intussen werd in het herbouwplan gezorgd voor nog dikkere muren tegen de buitenmuren aan om aan de geluidseisen te gaan voldoen.
Buren
De directe buren van Bibelot vertrokken, nadat de gemeente de mensen had uitgekocht.
De tijdelijke huisvesting was van levensbelang om de banden met de vrijwilligers en met de leden vast te kunnen houden. Veertig jaar geleden - in oktober 1985 - volgde de heropening in de kerk. Het monument bleek toen ingrijpend aangepast te zijn om aan de nieuwste geluidseisen te kunnen voldoen
* Wethouder jeugd, mr. Gerd Meelker (PvdA) was twee keer betrokken bij de (her) opening van Bibelot: 1981 en 1985.
Wethouder Gerd Meelker speelde voor de tweede keer een hoofdrol bij het (weer) in gebruik nemen van de ruimte. De ambtelijke sleutelfiguren binnen de gemeente, Jan Comijs en Willem van Leeuwen, hadden ook voor de tweede keer het plan voor een verantwoorde huisvesting van Bibelot in de kerk gemaakt.
Bibelot was in de voormalige kerk een algemene sociëteit geworden met naast de verenigingsstructuur senior-bestuursleden in de stichting Klein Dokkum. Dat hoorde bij voortschrijdend inzicht want vanaf het bestaan van de vereniging was naast penningmeester Willy Wagemakers Heinz Schless voorzitter op afstand om waar nodig zich in te zetten voor eventueel de continuïteit van de club.
Kapelaan
Een jonge nieuwe kapelaan in de stad - Benedic Banning - ging een periode - om de jongeren te leren kennen meedraaien achter de bar van de kerk tot ruim na twaalf uur. In dagblad De Dordtenaar vertelde hij enthousiast over zijn directe betrokkenheid bij Bibelot.
Hij hoopte ook wel zijn publiek zondag in zijn kerk (Antonius - Bonifatiuskerk) eens te zien. Door zijn vrijwilligerswerk was de afstand tussen kapelaan en jongeren heel klein geworden.
Blunder
Na de eerste aankoop van de woning naast Bibelot maakte de gemeente een blunder: In de jaren negentig bleek de woning naast Bibelot wederom verkocht te zijn aan een particulier. Hij had eerst de woning gehuurd en vervolgens kon hij het pand nog kopen. Het was de ambtenaren niet tijdig opgevallen, dat om binnen de strenge geluidseisen te blijven, geen woning mogelijk was in het pand naast de kerk. Voor de tweede keer moest het zelfde huis worden aangekocht om binnen de wettelijke eisen te blijven.
Tijdperk
De bewogen, historische periode tussen 1967 en 1985 is volgens de initiatiefnemers als eerste een passend tijdperk om actief betrokken mensen van Bibelot te bereiken, die open staan voor een reünie. Het gaat om elkaar te ontmoeten, om herinneringen te delen en oude banden (wellicht) nieuw leven in te blazen. Het kon ook werkzaam als proloog richting zestig jaar Bibelot in 2027.
* Jeugd-wethouder Gerd Meelker overhandigde na de heropening in 1985 Bibelot - na herstel van de brand - symbolisch een brandblusser aan Bibelot-voorzitter Peter van Dordrecht. Rechts in beeld erelid Hans Berrevoets (foto beeldbank archief)
De mensen van toen beginnen eerst om namen en adresgegevens te verzamelen van circa tweehonderd jongeren of mensen jong van geest die betrokken waren bij de periode 1967 tot en met 1985.
Zij maakten de nog steeds doorgaande geschiedenis van Bibelot in een bewogen periode mee mogelijk.
Het Bibelot van nu staat met nieuwe mogelijkheden en telkens nieuwe ideeën op de historie van een bijzondere traditie.
De geschiedenis vanaf 1967 van Bibelot heeft er mee voor gezorgd dat stad Dordrecht ook altijd aantrekkelijk is gebleven voor de toekomstige generaties. De veelzijdige cultuur waarvoor Bibelot altijd heeft gestaan, blijkt ook mensen jong van hart altijd te hebben aangesproken. De gemeente Dordrecht heeft dan ook het veelzijdige belang van Bibelot meermalen onderschreven.
Reacties zijn welkom via tonny@bibelot-oud.nl
* Foto vanaf de zijde van de Nolensweg van de RK Verrezen Christus kerk in Crabbehof. Links het deel van het Karmelklooster, dat tot 2012 in Dordrecht was gevestigd. In een zijzaal begon in 1967 er Bibelot. Daarvoor was er ook al een soos te vinden onder de naam de Tak. Jongeren daarvan sloten zich bij het Bibelot-initiatief aan na de verhuizing naar de binnenstad/Steegoversloot 34.
(foto beeldbank)
* Jan Comijs - die met Willy Verbakel tot de eerste opbouwwerkers in de stad behoorde, zette zich als gemeente-ambtenaar zeer in om de huisvesting van Bibelot te regelen. In 1990 werd Jan een periode wethouder van de stad tot zijn gedwongen aftreden in 1993 (foto beeldbank Dordrecht)















